فهرست مطالب
افزایش نیاز به انرژی، توسعه استفاده از منابع تجدیدپذیر و توجه بیشتر به تولید برق از منابع پاک باعث شده است احداث نیروگاه خورشیدی به یکی از گزینه‌های مورد توجه سرمایه‌گذاران، صاحبان واحدهای صنعتی، کشاورزان و حتی خانوارها تبدیل شود. با وجود مزایای نیروگاه‌های خورشیدی، هزینه خرید پنل، اینورتر، سازه، تجهیزات حفاظتی، کابل‌کشی، نصب و اتصال به شبکه باعث می‌شود تأمین سرمایه اولیه برای همه متقاضیان آسان نباشد.
در چنین شرایطی، وام نیروگاه خورشیدی می‌تواند بخشی از سرمایه موردنیاز برای اجرای پروژه را تأمین کند. البته تسهیلات مربوط به نیروگاه‌های خورشیدی یک مدل ثابت ندارد و بر اساس نوع نیروگاه، ظرفیت، نوع متقاضی، قرارداد فروش برق، بانک عامل و فراخوان‌های موجود، شرایط متفاوتی خواهد داشت.
در سال ۱۴۰۵ نیز طرح‌های مختلفی برای تأمین مالی نیروگاه‌های خورشیدی مطرح شده است. برای نمونه، در یکی از فراخوان‌های اعلام‌شده توسط ساتبا، تسهیلات برای نیروگاه‌های خورشیدی یک تا سه مگاواتی اشخاص حقوقی در نظر گرفته شد و شرایط مشخصی برای نرخ سود، مدت بازپرداخت، آورده متقاضی و سقف تسهیلات تعیین شد.
وام نیروگاه خورشیدی چیست؟
وام نیروگاه خورشیدی نوعی تسهیلات برای تأمین بخشی از هزینه‌های مربوط به احداث و راه‌اندازی نیروگاه‌های خورشیدی است. هدف از این تسهیلات می‌تواند کمک به سرمایه‌گذار برای خرید تجهیزات، اجرای پروژه و راه‌اندازی نیروگاه باشد.
مبلغ و شرایط این وام به ظرفیت نیروگاه و نوع پروژه وابسته است. برای مثال، تسهیلات یک نیروگاه خانگی کوچک را نمی‌توان با تسهیلات موردنیاز برای یک نیروگاه صنعتی چند مگاواتی یکسان در نظر گرفت.
هزینه‌هایی که در یک پروژه خورشیدی باید در محاسبات مالی در نظر گرفته شوند شامل موارد زیر است:
- خرید پنل‌های خورشیدی
- خرید اینورتر
- خرید و اجرای سازه
- تجهیزات حفاظتی
- کابل و تجهیزات الکتریکی
- هزینه طراحی
- هزینه نصب و راه‌اندازی
- هزینه اتصال به شبکه
- هزینه‌های مربوط به مجوزها و مطالعات
- هزینه نگهداری و بهره‌برداری
شرایط دریافت وام نیروگاه خورشیدی
شرایط دریافت وام نیروگاه خورشیدی بر اساس نوع تسهیلات متفاوت است و نمی‌توان یک مجموعه شرایط ثابت را برای تمام پروژه‌ها اعلام کرد. با این حال، مواردی مانند وضعیت متقاضی، مدارک پروژه، مجوزهای لازم، محل احداث نیروگاه، قرارداد فروش برق،
اعتبارسنجی و میزان آورده می‌توانند در فرآیند دریافت تسهیلات اهمیت داشته باشند.
برای نمونه، در فراخوان سال ۱۴۰۵ مربوط به تسهیلات نیروگاه‌های خورشیدی یک تا سه مگاواتی، متقاضی باید شخص حقوقی بوده و قرارداد خرید برق موضوع ماده ۶۱ قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی یا قرارداد عرضه برق در تابلوی برق سبز بورس انرژی داشته باشد.
در همین فراخوان، حداقل سهم آورده متقاضی ۲۰ درصد کل سرمایه‌گذاری تعیین شده بود که حداقل ۵ درصد آن باید به صورت آورده نقدی تأمین می‌شد. همچنین سقف تسهیلات برای هر مگاوات ظرفیت نیروگاه ۴۰۰ میلیارد ریال اعلام شده بود.
بنابراین یکی از مهم‌ترین نکات این است که متقاضی قبل از ثبت درخواست، شرایط دقیق همان فراخوان یا طرح تسهیلاتی را بررسی کند.
شرایط دریافت وام نیروگاه خورشیدی خانگی
وام نیروگاه خورشیدی خانگی با تسهیلات نیروگاه‌های صنعتی تفاوت دارد. نیروگاه خانگی معمولاً در مقیاس کوچک‌تر و با هدف تولید برق در ساختمان، فروش برق به شبکه یا ترکیبی از مصرف داخلی و تزریق برق به شبکه احداث می‌شود.
طبق اطلاعات منتشرشده در سال ۱۴۰۵ درباره تسهیلات نیروگاه‌های خورشیدی خانگی، داشتن قرارداد خرید تضمینی برق، افتتاح حساب نزد بانک ملت برای واریز درآمد نیروگاه و برخورداری از
رتبه اعتباری مناسب از جمله شرایط مطرح‌شده برای استفاده از این تسهیلات بوده است.
همچنین در طرح اعلام‌شده توسط برقتو برای نیروگاه خورشیدی خانگی، تسهیلات تا سقف ۴۰۰ میلیون تومان با نرخ بهره ۱۴ درصد و بازپرداخت پنج‌ساله معرفی شده است. این شرایط مربوط به همان طرح و ارائه‌دهنده است و نباید به عنوان شرایط ثابت تمام وام‌های نیروگاه خورشیدی در نظر گرفته شود.
مطالعه کاربردی:
سامانه حسامچه کسانی می‌توانند برای نیروگاه خورشیدی خانگی اقدام کنند؟
افرادی که دارای ملک یا فضای مناسب برای نصب پنل خورشیدی هستند، در صورت برخورداری از شرایط طرح موردنظر، می‌توانند برای احداث نیروگاه خانگی اقدام کنند.
در این نوع پروژه، عواملی مانند موارد زیر اهمیت دارد:
- وضعیت مالکیت محل نصب
- مساحت و شرایط پشت‌بام یا زمین
- میزان تابش خورشید
- امکان نصب پنل‌ها
- ظرفیت موردنیاز
- امکان اتصال به شبکه
- وضعیت قرارداد خرید برق
- اعتبار متقاضی
- توانایی پرداخت اقساط
در برخی طرح‌های خانگی، فرآیند درخواست، امکان‌سنجی، طراحی، تأمین تجهیزات و اتصال به شبکه می‌تواند توسط مجموعه مجری انجام شود. برای نمونه، فرآیند معرفی‌شده در طرح برقتو شامل دریافت اطلاعات متقاضی، بررسی محل نصب، هماهنگی با شرکت توزیع برق، تکمیل اطلاعات در سامانه مهرسان، طراحی و در نهایت نصب و اتصال نیروگاه به شبکه است.
وام نیروگاه خورشیدی صنعتی
وام نیروگاه خورشیدی صنعتی برای پروژه‌هایی با ظرفیت بالاتر و سرمایه‌گذاری بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. این نیروگاه‌ها می‌توانند با هدف فروش برق به شبکه، عرضه برق در بازار یا تأمین بخشی از نیاز یک واحد صنعتی احداث شوند.
در پروژه‌های صنعتی، صرفاً داشتن سرمایه اولیه برای دریافت تسهیلات کافی نیست و مسائل فنی و حقوقی پروژه نیز اهمیت زیادی دارد. انتخاب زمین مناسب، امکان اتصال به شبکه، دریافت مجوزها، مشخص بودن مدل فروش برق و ارائه گزارش توجیه فنی و اقتصادی از جمله موارد مهم هستند.
در یک فراخوان منتشرشده در تیرماه ۱۴۰۵، ساتبا برای اشخاص حقوقی متقاضی احداث نیروگاه خورشیدی یک تا سه مگاوات، تسهیلاتی با نرخ سود ۱۴ درصد و دوره بازپرداخت ۶۰ ماه، با احتساب دوره مشارکت و تنفس، اعلام کرد. حداکثر دوره مشارکت و تنفس نیز ۱۲ ماه تعیین شده بود. سقف تسهیلات اعلام‌شده ۴۰۰ میلیارد ریال به ازای هر مگاوات بود.
پیشنهاد مطالعه:
نحوه مشاهده امتیاز وام بانک رسالتثبت نام وام نیروگاه خورشیدی چگونه انجام می‌شود؟
ثبت نام وام نیروگاه خورشیدی یک فرآیند ثابت و همیشگی ندارد و با توجه به نوع تسهیلات و فراخوان مربوطه انجام می‌شود. بنابراین پیش از ثبت درخواست باید مشخص شود که متقاضی قصد استفاده از کدام طرح را دارد.
به صورت کلی، مراحل دریافت تسهیلات را می‌توان به شکل زیر در نظر گرفت:
1. مشخص کردن نوع نیروگاه
در ابتدا باید مشخص شود پروژه خانگی، کشاورزی، تجاری یا صنعتی است. ظرفیت نیروگاه نیز باید بر اساس هدف پروژه و شرایط محل تعیین شود.
2. بررسی امکان اجرای پروژه
زمین یا ساختمان موردنظر باید از نظر فنی برای نصب نیروگاه مناسب باشد. برای پروژه‌های بزرگ‌تر، نزدیکی به شبکه برق و امکان اتصال نیز اهمیت زیادی دارد.
3. دریافت مجوزهای لازم
پروژه‌های نیروگاهی بسته به ظرفیت و مدل فعالیت، به مجوزها و تأییدیه‌های مختلف نیاز دارند. پروانه احداث، استعلام‌های مرتبط با زمین و محیط‌زیست و مجوز اتصال به شبکه می‌توانند بخشی از این فرآیند باشند.
4. تهیه طرح توجیهی
برای پروژه‌های سرمایه‌گذاری، تهیه گزارش فنی و اقتصادی اهمیت زیادی دارد. در این گزارش باید هزینه احداث، ظرفیت تولید، درآمد احتمالی، هزینه‌های بهره‌برداری، میزان سرمایه موردنیاز و توان بازپرداخت تسهیلات مشخص شود.
5. آماده کردن مدارک
مدارک هویتی، مدارک مالکیت یا بهره‌برداری از محل، اطلاعات فنی نیروگاه، قرارداد خرید برق و مدارک مالی از جمله مواردی هستند که بسته به طرح ممکن است درخواست شوند.
6. ثبت درخواست نزد بانک یا سامانه مربوطه
پس از تکمیل مدارک، درخواست مطابق دستورالعمل طرح ثبت می‌شود. در فراخوان سال ۱۴۰۵ مربوط به تسهیلات یک تا سه مگاواتی، ثبت درخواست از طریق شعب پست بانک ایران انجام شد.
7. اعتبارسنجی و ارزیابی فنی
در طرح مذکور، ابتدا اعتبارسنجی متقاضی توسط پست بانک انجام می‌شد و سپس ارزیابی فنی طرح توسط ساتبا صورت می‌گرفت.
8. تأمین وثایق و آورده
پس از تأیید درخواست، متقاضی باید مطابق قرارداد، سهم آورده و وثایق تعیین‌شده را تأمین کند.
۹. پرداخت تسهیلات و اجرای پروژه
پس از تکمیل فرآیند بانکی، تسهیلات طبق شرایط قرارداد پرداخت می‌شود و پروژه وارد مرحله اجرا، نصب تجهیزات و بهره‌برداری خواهد شد.
مدارک مورد نیاز برای دریافت وام نیروگاه خورشیدی
مدارک موردنیاز بسته به نوع نیروگاه و بانک عامل متفاوت است، اما معمولاً می‌توان موارد زیر را در نظر گرفت:
- مدارک شناسایی متقاضی
- مدارک شرکت برای اشخاص حقوقی
- مدارک مالکیت یا حق بهره‌برداری از زمین یا ساختمان
- مجوزهای مربوط به احداث نیروگاه
- قرارداد خرید برق یا قرارداد عرضه برق، در صورت وجود چنین شرطی
- گزارش توجیه فنی و اقتصادی
- پیش‌فاکتور تجهیزات
- اطلاعات مربوط به ظرفیت نیروگاه
- مدارک مالی و اعتباری
- مدارک مربوط به وثایق
- مدارک مربوط به آورده متقاضی
آیا برای دریافت وام نیروگاه خورشیدی به آورده نیاز است؟
در بسیاری از طرح‌های تأمین مالی، تمام هزینه احداث نیروگاه توسط بانک تأمین نمی‌شود و متقاضی باید بخشی از سرمایه را به عنوان آورده تأمین کند.
برای مثال، در فراخوان سال ۱۴۰۵ تسهیلات نیروگاه‌های یک تا سه مگاواتی، سهم آورده متقاضی حداقل ۲۰ درصد کل سرمایه‌گذاری تعیین شده بود و حداقل پنج درصد از آن باید نقدی می‌بود.
بنابراین هنگام محاسبه میزان وام نباید فقط به سقف تسهیلات توجه کرد. میزان سرمایه‌ای که متقاضی باید شخصاً تأمین کند نیز باید در برنامه مالی پروژه لحاظ شود.
نرخ سود و مدت بازپرداخت وام نیروگاه خورشیدی
نرخ سود و مدت بازپرداخت به طرح تسهیلاتی بستگی دارد. برای نمونه، در فراخوان تسهیلات سال ۱۴۰۵ برای نیروگاه‌های یک تا سه مگاواتی، نرخ سود ۱۴ درصد و دوره بازپرداخت ۶۰ ماه اعلام شده بود.
در طرح نیروگاه خورشیدی خانگی معرفی‌شده توسط برقتو نیز وام تا سقف ۴۰۰ میلیون تومان با نرخ ۱۴ درصد و بازپرداخت پنج‌ساله اعلام شده است.
این تفاوت نشان می‌دهد که هنگام جست‌وجوی وام نیروگاه خورشیدی باید حتماً شرایط همان طرح و تاریخ اعتبار آن را بررسی کرد و نمی‌توان نرخ یا مدت یک تسهیلات را به تمام پروژه‌ها تعمیم داد.
آیا دریافت وام برای احداث نیروگاه خورشیدی به‌صرفه است؟
پاسخ این سؤال به شرایط هر پروژه بستگی دارد. برای بررسی اقتصادی یک نیروگاه باید مجموع هزینه‌های احداث، مبلغ تسهیلات، نرخ سود، آورده اولیه، هزینه نگهداری، میزان تولید برق و درآمد حاصل از فروش یا صرفه‌جویی مصرف برق در نظر گرفته شود.
در پروژه‌های بزرگ‌تر، شاخص‌هایی مانند دوره بازگشت سرمایه، نرخ بازده داخلی و ارزش فعلی خالص نیز می‌توانند برای ارزیابی اقتصادی پروژه مورد استفاده قرار گیرند.
برای نیروگاه خانگی نیز شرایط محل نصب، ظرفیت سیستم، هزینه تجهیزات، قرارداد خرید برق و میزان درآمد سالانه اهمیت دارد. بنابراین قبل از دریافت وام بهتر است یک محاسبه مالی کامل انجام شود.
نکات مهم قبل از دریافت وام نیروگاه خورشیدی
پیش از اقدام برای تسهیلات، توجه به چند نکته ضروری است:
شرایط وام را از منبع رسمی بررسی کنید
فراخوان‌های تسهیلاتی ممکن است محدودیت زمانی داشته باشند و شرایط آن‌ها تغییر کند. بنابراین مبلغ وام، نرخ سود، مهلت ثبت درخواست و مدارک لازم باید بر اساس آخرین اطلاعیه بررسی شود.
فقط مبلغ وام را ملاک قرار ندهید
وام بیشتر همیشه به معنی هزینه کمتر نیست. نرخ سود، تعداد اقساط، دوره تنفس و میزان آورده همگی روی هزینه نهایی تأمین مالی تأثیر دارند.
امکان اتصال به شبکه را بررسی کنید
پیش از خرید تجهیزات باید مشخص شود که اتصال نیروگاه به شبکه در محل موردنظر امکان‌پذیر است.
هزینه واقعی پروژه را محاسبه کنید
قیمت پنل و اینورتر تنها بخشی از هزینه نیروگاه است. هزینه سازه، کابل، تابلو، تجهیزات حفاظتی، نصب، مجوز و اتصال نیز باید در محاسبات لحاظ شود.
اعتبار متقاضی را جدی بگیرید
در برخی تسهیلات، اعتبارسنجی یکی از مراحل اصلی بررسی درخواست است. در طرح تسهیلات خانگی اعلام‌شده در سال ۱۴۰۵ نیز برخورداری از رتبه اعتباری مناسب به عنوان یکی از شرایط مطرح شده است.
پیشنهاد بررسی رتبه اعتباری:
اعتباریتوجمعبندی؛ چگونه وام نیروگاه خورشیدی دریافت کنیم؟
وام نیروگاه خورشیدی می‌تواند بخش مهمی از سرمایه موردنیاز برای احداث نیروگاه‌های خانگی و صنعتی را تأمین کند، اما شرایط دریافت آن به نوع پروژه و طرح تسهیلاتی وابسته است. برای نیروگاه‌های خانگی، عواملی مانند قرارداد خرید تضمینی برق، حساب بانکی و وضعیت اعتباری متقاضی اهمیت دارد و در برخی طرح‌ها تسهیلات تا ۴۰۰ میلیون تومان با نرخ ۱۴ درصد و بازپرداخت پنج‌ساله معرفی شده است.
در بخش صنعتی نیز در یکی از فراخوان‌های سال ۱۴۰۵، تسهیلات تا سقف ۴۰۰ میلیارد ریال به ازای هر مگاوات، با نرخ ۱۴ درصد و بازپرداخت ۶۰ ماهه برای متقاضیان واجد شرایط در نظر گرفته شد و حداقل ۲۰ درصد سرمایه‌گذاری به عنوان آورده متقاضی تعیین شده بود.
بنابراین برای دریافت وام نیروگاه خورشیدی ابتدا باید ظرفیت و مدل پروژه مشخص شود، سپس مجوزها و مدارک موردنیاز آماده و شرایط آخرین فراخوان بررسی شود. در نهایت، مقایسه مبلغ تسهیلات با هزینه کل پروژه، میزان آورده، اقساط و درآمد پیش‌بینی‌شده نیروگاه، مهم‌ترین بخش تصمیم‌گیری مالی خواهد بود.
درباره نویسنده مقاله وام نیروگاه خورشیدی
سارا حسینی، کارشناس امور مالی و دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مدیریت مالی دانشگاه تهران است که در زمینه تسهیلات بانکی، وام‌های حمایتی، اعتبارسنجی و بررسی فرصت‌های تأمین مالی فعالیت می‌کند. او در نگارش مطالب مالی تلاش می‌کند اطلاعات مربوط به شرایط دریافت وام، مدارک موردنیاز، نرخ سود، مدت بازپرداخت و الزامات اعتبارسنجی را به زبانی روشن و کاربردی ارائه دهد.
سارا حسینی در این مقاله با بررسی شرایط دریافت وام نیروگاه خورشیدی، تفاوت تسهیلات نیروگاه‌های خانگی و صنعتی، مدارک موردنیاز و نکات مهم پیش از ثبت درخواست، به مخاطبان کمک می‌کند تا با آگاهی بیشتری شرایط تأمین مالی پروژه خود را بررسی کنند و تصمیم مالی مناسب‌تری بگیرند.