فهرست مطالب
در این مقاله، با استناد به آخرین اطلاعات منتشر شده از منابع رسمی مانند سامانه بانک مرکزی (
ve.cbi.ir) و قانون بودجه سال ۱۴۰۵، تمام جزئیات وام فرزند سوم را بررسی میکنیم — از شرایط دریافت و مبلغ وام گرفته تا نحوه ثبتنام و محاسبه اقساط. برخلاف مطالب پراکندهای که در فضای وب وجود دارد، این راهنما به زبان ساده و کاربردی نوشته شده تا بتوانید با خیال راحت و بدون ابهام برای دریافت این وام اقدام کنید.
با توجه به اینکه نرخ باروری در کشور به زیر ۱.۷ رسیده، وامهایی از این دست نقش مهمی در حمایت از خانوادهها و افزایش جمعیت دارند. پس اگر شما هم به دنبال راهی مطمئن برای برنامهریزی مالی خانوادهتان هستید، ادامه این مطلب را از دست ندهید.
انواع وامهای مرتبط با فرزند سوم
وامهای حمایتی مرتبط با فرزند سوم عمدتاً به دو دسته تقسیم میشوند: وام قرضالحسنه فرزندآوری (عمومی) و وام مسکن (ودیعه، خرید یا ساخت). این وامها بر اساس قانون بودجه ۱۴۰۵ و بخشنامه بانک مرکزی، با هدف تشویق فرزندآوری و تأمین مسکن خانوادههای پرجمعیت، ارائه میشوند. تفاوت اصلی آنها در هدف و مدت بازپرداخت است.
وام قرضالحسنه فرزندآوری
این وام مستقیماً برای هزینههای روزمره مانند پوشاک، تغذیه و مراقبتهای اولیه فرزند پرداخت میشود. مبلغ آن بر اساس ترتیب تولد فرزند تعیین شده و با کارمزد ۴ درصدی (قرضالحسنه) همراه است.
وام مسکن فرزند سوم
این تسهیلات برای کمک به تامین مسکن مناسب خانوادههای دارای سه فرزند یا بیشتر است. بر اساس جزء ۳ بند الف تبصره ۱۶ قانون بودجه ۱۴۰۵، مبلغ حداکثر ۳۰۰ میلیون تومان برای ودیعه مسکن یا خرید/ساخت واحد مسکونی در نظر گرفته شده، با بازپرداخت ۲۰ ساله و کارمزد ۴ درصد. بودجه کل طرح حدود ۹۰۰ میلیارد تومان است و فاقد شرط "فرم ج سبز" (از سال ۱۴۰۴ حذف شده).
| نوع وام |
مبلغ (فرزند سوم) |
مدت بازپرداخت |
کارمزد |
بانکهای عامل اصلی |
| قرضالحسنه فرزندآوری |
۱۳۲ میلیون تومان |
۵ سال (۶۰ ماه) |
۴% |
۲۸ بانک (ملت، ملی، تجارت، صادرات و...) |
| مسکن (ودیعه/خرید/ساخت) |
تا ۳۰۰ میلیون تومان |
۲۰ سال |
۴% |
۶ بانک (مسکن، کشاورزی، پست بانک و...) |
این جدول مقایسهای به شما کمک میکند تا بر اساس نیازهایتان (مالی کوتاهمدت یا مسکن بلندمدت) انتخاب کنید. توجه: برای کارکنان دولتی یا شهرداری، مبالغ تا ۵۰% افزایش مییابد.
شرایط دریافت وام فرزند سوم (بهروز ۱۴۰۵)
دریافت وام فرزند سوم مشروط به رعایت شرایط قانونی است که بر اساس ماده ۱۰ قانون جوانی جمعیت و بخشنامه بانک مرکزی ۱۴۰۵ تعیین شده. این شرایط برای اطمینان از هدفمند بودن طرح (تشویق در مناطق کمجمعیت) طراحی شدهاند.
شرایط عمومی
● تولد فرزند: فرزند سوم باید از ۱ فروردین ۱۴۰۰ به بعد متولد شده باشد.
● مهلت ثبتنام: حداکثر ۲ سال از تاریخ تولد (برای جلوگیری از تأخیر، فوری اقدام کنید).
● تابعیت و محل تولد: والدین و فرزند تابعیت ایرانی داشته باشند و تولد در داخل کشور رخ داده باشد.
● نرخ باروری: نرخ باروری شهرستان محل زادگاه یا سکونت پدر/فرزند باید کمتر از ۲.۵ باشد (استعلام خودکار در سامانه ve.cbi.ir؛ مثلاً در استانهایی مانند تهران یا اصفهان، اغلب واجد شرایط هستید، اما در سیستان و بلوچستان ممکن است تعلق نگیرد).
● وضعیت خانوادگی: عدم استفاده قبلی از وام برای همان فرزند؛ مادران مطلقه با حضانت یا سرپرستان قانونی واجد شرایط هستند.
شرایط خاص و استثناها
● چندقلوها: به ازای هر نوزاد، وام جداگانه تعلق میگیرد (مثلاً دوقلو به عنوان سوم و چهارم: ۱۳۲ + ۱۶۵ میلیون).
● خانوادههای خاص: برای کارکنان شهرداری تهران، مبلغ دو برابر (تا ۲۶۴ میلیون)؛ دانشجویان متاهل از صندوق رفاه وام جداگانه دریافت میکنند.
● محدودیتها: فاقد مالکیت مسکن از سال ۱۳۸۴ (برای وام مسکن)؛ عدم استفاده از تسهیلات دولتی مشابه از ۱۳۵۷. نرخ باروری بالا (بالای ۲.۵) مانع دریافت است، اما استعلام رسمی الزامی است.
اگر نرخ باروری محل سکونتتان را نمیدانید، از سامانه ve.cbi.ir استعلام بگیرید. این شرایط نسبت به سال ۱۴۰۴ تغییری نکرده، اما اجرای سختگیرانهتر
اعتبارسنجی (از طریق مای کردیت) اعمال شده.
مبلغ، بازپرداخت و محاسبات اقساط
مبلغ وام بر اساس ترتیب تولد و قانون بودجه ۱۴۰۵ تعیین شده و نسبت به ۱۴۰۴ حدود ۱۰-۱۵% افزایش داشته (از ۱۲۰ به ۱۳۲ میلیون برای فرزند سوم). بازپرداخت از ۶ ماه پس از دریافت (دوره تنفس) آغاز میشود و اقساط ماهانه با فرمول کارمزد نزولی محاسبه میگردد.
جدول مبالغ و بازپرداخت
| ترتیب فرزند |
مبلغ (میلیون تومان) |
مدت بازپرداخت (ماه) |
اقساط تقریبی ماهانه (تومان) |
کل کارمزد (میلیون تومان) |
| اول |
۴۴ |
۳۶ |
۱,۳۲۲,۰۰۰ |
۱.۲ |
| دوم |
۸۸ |
۴۸ |
۲,۰۵۵,۰۰۰ |
۲.۴ |
| سوم |
۱۳۲ |
۶۰ |
۲,۴۳۸,۰۰۰ |
۵.۶ |
| چهارم |
۱۶۵ |
۷۲ |
۲,۸۷۵,۰۰۰ |
۸.۵ |
| پنجم+ |
۲۲۰ |
۸۴ |
۳,۷۳۳,۰۰۰ |
۱۳.۴ |
مدارک لازم و ضمانتها
آمادهسازی مدارک پیش از ثبتنام، فرآیند را تسریع میکند. مدارک برای هر دو نوع وام مشابه است، اما وام مسکن نیاز به مدارک اضافی مسکن دارد.
لیست مدارک هویتی
● اصل و کپی شناسنامه و کارت ملی والدین و فرزند (برای مطلقهها: حکم حضانت یا طلاقنامه).
● گواهی تولد فرزند از ثبت احوال.
مدارک ضمانت
● یک فقره سفته (به مبلغ وام + ۲۰%).
● مدارک ضامن: شناسنامه، کارت ملی، گواهی کسر از حقوق یا جواز کسب (ضامن باید کارمند رسمی یا بازنشسته باشد).
● جایگزین: توثیق حساب یارانه نقدی، سهام عدالت یا سپرده بانکی (بدون ضامن).
مدارک اضافی برای وام مسکن
● استعلام عدم مالکیت از سامانه ثبت اسناد (از ۱۳۸۴).
● قرارداد اجاره یا مبایعهنامه مسکن.
اعتبارسنجی از طریق سامانه مای کردیت الزامی است؛ امتیاز بالای ۶۰۰ تضمینکننده تأیید است. نکات حقوقی: مدارک را اسکن کنید و نسخه دیجیتال برای ثبت آنلاین نگه دارید.
نحوه ثبتنام گام به گام (سامانهها و بانکها)
ثبتنام آنلاین و ساده است، اما رعایت مواعد کلیدی است. ۲۸ بانک برای وام فرزندآوری و ۶ بانک برای مسکن عامل هستند.
ثبتنام وام قرضالحسنه (ve.cbi.ir)
1. به
ve.cbi.ir بروید و "سامانه تسهیلات قرضالحسنه فرزند" را انتخاب کنید.
2. "ثبتنام جدید" را کلیک کرده، اطلاعات هویتی (شماره ملی، تاریخ تولد، استان) را وارد کنید.
3. بانک عامل (مثل ملت یا صادرات) را انتخاب و کد رهگیری ۱۰ رقمی دریافت کنید.
4. ظرف ۱۲ روز شعبه تعیینشده را چک کنید و مراجعه حضوری کنید.
5. مدارک را ظرف ۶۰ روز تکمیل کنید؛ تأخیر = انصراف.
ثبتنام وام مسکن (saman.mrud.ir)
1. به
saman.mrud.ir وارد شوید و "ثبتنام نهضت ملی مسکن" را انتخاب کنید.
2. گزینه "دارای سه فرزند یا بیشتر" را تیک بزنید و اطلاعات را با کد ملی تأیید کنید.
3. کد رهگیری بگیرید و برای ودیعه حضوری به بانک مراجعه کنید؛ برای خرید/ساخت، مدارک ملک را آپلود کنید.
بانکهای پیشنهادی: برای سرعت، بانک ملی یا مسکن را انتخاب کنید. ویرایش ثبتنام با کد رهگیری ممکن است.
تغییرات بخشنامهها و بهروزرسانیهای سالانه
طرح وام فرزندآوری از ۱۴۰۰ آغاز شد و هر سال بر اساس بودجه افزایش یافته:
● ۱۴۰۰: فرزند سوم ۱۰۰ میلیون، بدون تنفس.
● ۱۴۰۲: ۱۲۰ میلیون، اضافه شدن وام مسکن ۲۰۰ میلیونی.
● ۱۴۰۳: ۱۲۵ میلیون، حذف فرم ج.
● ۱۴۰۴: ۱۳۲ میلیون، افزایش ۱۰% و سادهسازی ثبت.
● ۱۴۰۵: بدون تغییر عمده، اما کمکهزینه ۲ میلیونی ماهانه برای مادران (جدید از شورای عالی انقلاب فرهنگی) اضافه شده.
نکات حقوقی، مالی و مشاورهای
از نظر حقوقی، قرارداد وام بر اساس قانون مدنی است و تاخیر در اقساط جریمه ۶% دارد. مالی: اقساط را در بودجه ماهانه بگنجانید؛ از اپهای بانکی برای یادآوری استفاده کنید. مشاوره: با وکلای خانواده یا کارشناسان بانک مشورت کنید.
مزایا: معافیت مالیاتی اقساط و بیمه تکمیلی.
ریسک: انصراف = از دست دادن فرصت؛ تاثیر منفی بر امتیاز اعتباری.
سوالات متداول
۱. وام فرزند سوم به چه خانوادههایی تعلق میگیرد؟
این وام مخصوص خانوادههایی است که فرزند سوم آنها از تاریخ ۱ فروردین ۱۴۰۰ به بعد متولد شده باشد. والدین و فرزند باید تابعیت ایرانی داشته باشند و محل تولد در داخل کشور باشد.
۲. مبلغ وام فرزند سوم در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
طبق بخشنامه جدید بانک مرکزی، مبلغ وام فرزند سوم ۱۳۲ میلیون تومان با کارمزد ۴ درصد و بازپرداخت ۶۰ ماهه است. در صورت تولد دوقلو یا چندقلو، برای هر فرزند جداگانه وام پرداخت میشود.
۳. چطور میتوانم برای دریافت وام فرزند سوم ثبتنام کنم؟
ثبتنام فقط از طریق سامانه بانک مرکزی به آدرس ve.cbi.ir انجام میشود:
۱. ورود به سامانه و انتخاب گزینه «تسهیلات قرضالحسنه فرزند».
۲. وارد کردن اطلاعات هویتی و انتخاب بانک عامل.
۳. دریافت کد رهگیری و مراجعه به شعبه مشخصشده در ۱۲ روز آینده.
۴. اگر ضامن نداشته باشم، چطور وام بگیرم؟
در صورت نداشتن ضامن، میتوانید از توثیق یارانه نقدی، سهام عدالت یا سپرده بانکی استفاده کنید. برخی بانکها این گزینه را جایگزین ضامن رسمی پذیرفتهاند.
۵. آیا وام مسکن فرزند سوم جدا از وام فرزندآوری است؟
بله.
وام مسکن فرزند سوم طرحی جداگانه است و با وام قرضالحسنه تداخلی ندارد.
مبلغ آن تا ۳۰۰ میلیون تومان است و برای خرید، ساخت یا ودیعه مسکن در نظر گرفته شده.
۶. اگر نرخ باروری منطقهام بالا باشد، وام تعلق میگیرد؟
وام فقط در شهرها یا شهرستانهایی پرداخت میشود که نرخ باروری کمتر از ۲.۵ باشد.
برای استعلام، کافی است وارد ve.cbi.ir شوید و محل سکونت خود را بررسی کنید.
۷. اقساط وام فرزند سوم چطور محاسبه میشود؟
بازپرداخت از شش ماه پس از دریافت وام آغاز میشود.
برای مثال، اقساط وام ۱۳۲ میلیون تومانی حدود ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان در ماه است و طی ۵ سال پرداخت میشود.
۸. اگر مدارک را دیرتر تحویل بدهم چه میشود؟
در صورت تاخیر بیش از ۶۰ روز در تکمیل مدارک، ثبتنام شما بهصورت خودکار لغو میشود و باید از ابتدا ثبتنام کنید.
۹. آیا میتوانم بانک انتخابیام را بعد از ثبت تغییر بدهم؟
بله، تا قبل از تعیین نهایی شعبه در سامانه بانک مرکزی، امکان تغییر بانک عامل وجود دارد.
۱۰. مادران شاغل و کارمندان دولتی چه مزایایی دارند؟
برای کارکنان دولت و شهرداریها، مبلغ وام تا ۵۰ درصد افزایش پیدا میکند.
همچنین مادران میتوانند از کمکهزینه ماهانه ۲ میلیون تومانی (مصوب ۱۴۰۵) استفاده کنند.
۱۱. برای فرزندی که در سال ۱۴۰۵ به دنیا آمده، وام تعلق میگیرد؟
بله. تمام فرزندان متولد از فروردین ۱۴۰۰ به بعد مشمول دریافت وام هستند.
۱۲. در صورت کمبود اعتبار بانک چه باید کرد؟
در صورت عدم تامین بودجه در شعبه انتخابی، میتوانید به بانکهای بزرگتر مانند ملی، ملت یا صادرات مراجعه کنید یا منتظر شارژ مجدد بودجه در همان بانک بمانید.
۱۳. اگر اقساط را پرداخت نکنم چه اتفاقی میافتد؟
در صورت تاخیر در اقساط، طبق قانون بانک مرکزی، ۶ درصد جریمه دیرکرد اعمال میشود و این موضوع روی رتبه اعتباری شما در سامانه مای کردیت تأثیر منفی میگذارد.
۱۴. آیا اتباع خارجی هم میتوانند از وام فرزند سوم استفاده کنند؟
خیر. این وام فقط برای شهروندان ایرانی دارای تابعیت رسمی در نظر گرفته شده است.
۱۵. آیا در سال ۱۴۰۶ مبلغ وام افزایش پیدا میکند؟
پیشبینی کارشناسان و دادههای بودجه نشان میدهد که در سال ۱۴۰۶، مبلغ وام احتمالاً ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش خواهد داشت. اما تایید نهایی منوط به ابلاغ رسمی بانک مرکزی است.